İstanbul Altın Boynuz Haliç 2

‘’Pera tepelerinin gerisinden birdenbire beliren güneş, şehrin minareleriyle Altın Boynuz’un üzerine doğarak, insanın içini kıpkırmızı bir neşeyle dolduruyor. Uzun gece boyunca uyuklayan her şey şimdi uyanıyor…’’

                                                                                                          Knut Hamsun

 

Altın Boynuz Haliç İstanbul

Altın Boynuz Haliç İstanbul

Haliç, Antik çağlardan beri hep Altın Boynuz olarak adlandırılmıştır. İstanbul Kenti’nin kuruluşundan bu yana bu büyük koy, kentle birlikte düşünülmüştür. Bizantion, İstanbul şehrinin kent olarak ilk atası ve Konstantinopolis’ten önceki adıdır. Bir efsaneye göre; Antik Yunanistan’dan gelenler, bugünkü Topkapı Sarayı’nın bulunduğu bölgede, Boğaz’ın güneybatı girişinde, Haliç ve Marmara Denizi’nin arasındaki Tarihi Yarımadanın doğu ucunda, İstanbul kentinin kuruluşuna ilk adımları atmışlar.

ALTIN BOYNUZ HALİÇ

Altın Boynuz Haliç İstanbul

Yine Efsaneye göre İstanbul; Megara, Argos ve Korint’den gelen kolonici Dor Yunanlılar tarafından İ.Ö. 667’de kurulmuş ve adını kral Byzas ya da Byzantas ‘tan almıştır. Bizantion’u görmüş olan Antik Çağ tarihçi ve yazarları, kentin zenginliğini anlatırken, bu zenginliğin başlıca kaynağını ticaret olarak göstermişlerdir. Zenginliği sağlayan ise Altın Boynuz ya da Golden Horn olarak adlandırılan Haliç’teki korunaklı ve donanımlı limanlardır.

 

ALTIN BOYNUZ HALİÇ 22 (25)Haliç’in; doğal bir liman olmasının yanı sıra, sunduğu zenginlik kaynaklarından biri de barındırdığı balıklar, özellikle palamutlardır. Antik tarihçilere göre, Ege ile Karadeniz arasındaki akıntılar, palamut başta olmak üzere, balık sürülerini Haliç’e girmeye zorlamaktadır. Bu nedenle, Haliç’te elle bile balık tutulabilmektedir. Günümüzde de; Galata Köprüsü, Atatürk Köprüsü ve Haliç Köprüsü üzerinde, günün her saatinde amatör balıkçıları görmek mümkündür. Birkaç saat içerisinde, kovalarını balıkla doldurup evin yolunu tutarlar. Daha uzun süre kalanların ise balıkçılarda satılacak kadar balık tutabildikleri görülmektedir. Balıkçılarda satılan ‘’Olta Balıkları’’ köprülerde ve boğaz kıyılarında olta ile tutulan balıklardır.Taze olmaları nedeniyle, tüketiciler tarafından tercih edilmektedirler.

 

Topkapı Sarayı Mermer Terastan Haliç

Topkapı Sarayı Mermer Terastan Haliç

Coğrafi açıdan bakıldığında ise; Haliç ile İstanbul Boğazı arasında kalan Pera ya da ‘’Öteki Yaka’’ olarak adlandırılan Beyoğlu, Dicle ve Fırat Nehirlerinin arasında kalan Mezopotamya’ya benzer. Yunancada iki nehir arasındaki yer anlamına gelen Mezopotamya, medeniyetlerin beşiği olarak bilinmektedir.İstanbul’un önemli bir bölgesi de, Haliç ve Haliç’i besleyen Nehirler ile İstanbul Boğazı arasında kalan bir bölgede bulunur. Mezopotamya’dan sonra, Medeniyetlerin beşiği olarak yerini almıştır. Tarihi Yarımada bunun en büyük kanıtıdır. Doğu Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorluğu’na ev sahipliği yapmıştır. Karadeniz çevresi zenginliklerinin güneye, Akdeniz’e çıkmasını sağlayan ve İstanbul Boğazı’ndan geçmekte olan Akdeniz ticaret gemilerinin, her türlü tehlikede sığınabilecekleri ve ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri bir konumda bulunuyordu Haliç. Kara ticaret yollarının geçiş noktası Haliç’e sahip olmak, Akdeniz ve dünya ticaretinin yüzde yetmişine hâkim olmak demekti.

 

eyup-sultan

Altın Boynuz Haliç İstanbul

Haliç, bir büyük akarsu gibi menderesler çizen; girintileri ve çıkıntıları,  küçük koyları ve burunlarıyla bir uçtan bir uca sekiz kilometrelik bir uzunluğa sahip bir suyolu olarak karşımıza çıkıyor.En geniş yeri Kasımpaşa-Cibali arasında olup 700 metreyi bulur. İstanbul Boğazına açılan ağız kesiminde ise genişlik yaklaşık 1000 metredir. Aynı şekilde derinliği de, yukarı kesimlerinden Boğaz’a doğru yaklaştıkça artar. Eyüp önlerinde sadece birkaç metre derinlik bulunduğundan bu kesimde yayvan alüvyon adacıkları ortaya çıkmıştır. Unkapanı ile Azapkapı arasında 40 metreye varan derinlikler vardır. Eminönü-Karaköy arasındaki derinlikler 60 metreye yaklaşır. Yapılan derinlik çalışmalarına göre Haliç’in dibi “V” biçimindedir. Dolayısıyla ortası çok derin olmakla beraber yanlarda, yüzyılların getirdiği toprak birikimleri çamur kaplı yamaçlar oluşturmuştur. 

HALİÇ  Ä°STANBULHaliç’e akan iki tatlı sudan batıdaki Alibey, doğudaki Kağıthane deresi olarak adlandırılmıştır. Antik geçmişine bakıldığında; karşı kıyıdaki Hasköy sırtlarında Nasalos adına yapılmış bir sunağın eteklerinde balıkçılık bakımından çok verimli bir sahil şeridinin uzandığı anlaşılıyor. Daha güneyde, içeriye derin bir biçimde giren Aktis koyuna Keison adı verilen bir akarsu dökülmekteymiş. Burası daha sonraları Kasımpaşa Deresi adıyla anılır olmuş. Günümüzde, Piyalepaşa bulvarının uzandığı vadiden akan bu derenin, Haliç kıyısındaki bölümünün üstü betonla kaplanarak, cadde haline getirilmiştir. Söylenceye göre, IV. jeolojik zamanın başında, derin bir vadiyi deniz sularının istilâ etmesiyle dünyanın en güzel boğazı olan İstanbul Boğazı meydana gelmiş.

galata-kulesi-haritaİlk yerleşimlerin, Boğazın Anadolu yakasında İ.Ö. 5 000 yıllarında, Kadıköy civarındaki Fikirtepe’de olduğunu biliniyor. Batılıların, mitolojiden esinlenerek Bosphoros dedikleri 27 kilometre uzunluğundaki İstanbul Boğazının güzelliğini ilk önce Megaralılar keşfetmiş ve yerleşmişlerdir. Herodot’a göre ise, Boğaziçi’nin ilk yerleşimleri, İstanbul Tarihi Yarımadasından önce, Kadıköy’de kurulmuştur. Yunanistan’ın, Atina’yı da içine alan Attika bölgesinde bulunan Megara kentinin halkı, durumlarını iyileştirmek ve kendilerine yeni bir yurt bulmak için İ.Ö. 685 yılında gemilerle yola çıkar. Uzun süren bir deniz yolculuğunun sonunda, günümüzde İstanbul kentinin bulunduğu alana gelirler. Boğaz’ı geçerler ve Anadolu yakasına, Kadıköy’e yerleşirler.

eyup-sultan

Altın Boynuz Haliç İstanbul

Kadıköy, İ.Ö. 685 yılında Megaralılar tarafından küçük bir köy olarak kurulmuş. Sonraki dönemlerde ise büyüyüp, gelişmiş. Daha sonra, yine, Megara’dan başkaları gelmiş Marmara’ya. Ancak onlar ilk gruptan farklı olarak Avrupa yakasına, Sarayburnu ve çevresindeki alana yerleşmişler. İlk yerleşimciler için pek de cazip olmayan şimdiki Haliç Kıyıları ve İstanbul,  Sicilya’da ticaret kolonileri kurmuş Megaralı denizciler için altın bir fırsat olarak değerlendirilmiş. Kendilerinden önce gelen Megaralıların, günümüzde “Suriçi” ya da ‘’Tarihi Yarımada’’ olarak adlandırdığımız bölgenin doğal güzelliklerini ve stratejik önemini fark edemeyerek, Boğaz’ın doğu kıyısına yerleşmiş olmaları çok şaşırtmış onları. “Bu kadar güzel doğası olan bir yeri görmeyerek Boğaz’ın diğer yakasına yerleşmeyi tercih edenler ‘kör’ olmalı” demişler. O yüzden, Yunancada ‘Körler Ülkesi’ anlamına gelen Kalkedonya adını Kadıköy için kullanmışlar.

İstanbul

Altın Boynuz Haliç İstanbul

İlk yerleşimlerin yoğunluğu Haliç’in iki yakasında gerçekleştiğinden, İstanbul Kenti Haliç’le var olmuştur. Haliç limanı İstanbul’a hayat vermiş ve kenti; ticaretin merkezi, imparatorluklar kenti ve dünya medeniyetlerin başkenti yapmıştır. İ.Ö. 5. Yüzyılda İstanbul, kendi parasını Akdeniz dünyasına kabul ettirecek kadar büyüyüp güçlenmesiyle ilk mega kent unvanını kazanmıştır. Asıl nüfusun yer aldığı Haliç ve çevresinde dönen ticaret, kültürel ve demografik gelişmeleri de beraberinde getirmiştir.

Kaynaklar:

1)    İstanbul Eyüp Belediyesi internet sitesi

2)    Vikipedi (Özgür Ansiklepodi)

3)    İstanbul Büyükşehir belediyesi internet sitesi

Share Button
3492 cevaplar

Yorumlar kapalı.