Arap Camii Karaköy İstanbul

Arap Camii (3)

Sokollu Mehmet Paşa CamiiMeciyeköy’den bindiğim Metro’dan Şişhane’de inerek Atatürk Köprüsü ayağında bulunan Sokollu Mehmet Paşa Camisi’ne gidiyorum. Azapkapı olarak bilinen yerdeki camide restorasyon çalışmaları devam ediyor. Güvenlik nedeniyle çevresi paravanlarla kapatılmış. Paravanlar dışından fotoğraflarını çekiyor ya da çekmeye çalışıyorum. Mimar Sinan tarafından 1578’de Sokollu Mehmet Paşa adına yapılmış.

 

Saliha Sultan Çeşmesi (2)Selimiye Cami stilinde yapılmış olan caminin altı mahzen olarak yapılmış. Denize yakın camiler içinde sağlam temelli olduğu biliniyor. Giriş kapısı köprü tarafında olup, caddeden gelinen bir patikadan dönülerek giriliyor. Camiyi geçiyor ve Karaköy’ün meydan çeşmelerinden biri olan Saliha Sultan Çeşmesi’nin çevresinde bir iki tur attıktan sonra fotoğraflarını çekiyorum.Yabancı kaynaklarda Galata Çeşmesi olarak anılan Saliha Sultan Sebili ve Çeşmesi’nin Avrupalı ressamlar tarafından yapılmış gravürleri vardır.

Arap Camii (2)1910’lu yıllarda onarılmak üzere kısmen sökülen sebil-çeşme, araya savaş yıllarının girmesi üzerine, uzun yıllar öylece kalmış. İkinci onarım 1952-53 yılları arasında gerçekleşmiş. 1957 yılında ise çeşme-sebille bir bütün oluşturan sübyan mektebi yıkılarak, sebil ortada bırakılmış. Bugün ise önünden geçen ana yol, Tersane Caddesi, nedeniyle meydan çeşmesi olma özelliğini yitirmiş. Diğer taraftan, zemin kotunun bir hayli altında kaldığından, bulunduğu çevreye yabancı bir görünüm kazanmış. Gelip geçenlerin ilgisini çekmez olmuş.

 

Arap Camii 43Saliha Sultan Çeşmesini geride bırakarak, Tersane Caddesi’nde karaköy Meydanı’na doğru ilerliyorum. Caddenin sol tarafında Galata Mahkemesi Sokağında Arap Camii olmalı. Google haritalardan konumunu belirlemiştim. Nitekim biraz ileride, solda, Perşembe Pazarı otobüs durağının tam karşısındaki Sokak içinde Arap Camii karşıma çıktı .İlk dikkatimi çeken, dikdörtgen bir kule ve üzerindeki sivri külahı oldu. Bir alt geçitten camiye girdiğimde insanların kuyruk olduklarını gördüm. Yemek kuyruğu olduğunu öğrendim. Cami koruma derneği tarafından her öğlen çevredeki ihtiyaç sahiplerine yemek veriliyormuş. İhtiyaç sahibi değildim ama, ortamın havasını solumak için ben de kuyruğa girdim.

 

Arap Camii (5)Yemekte tavuk budu, yeterli pilav, tatlı ve ekmek vermişlerdi. Verileni afiyetle yedikten sonra koruma derneğine uğrayıp, teşekkür ettikten sonra cami hakkında bilgi aldım. Dernek İlk olarak 1950’lili yıllarda Türkiye Anıtlar Kurulu İstanbul Şubesi Arap Camii kolu olarak Merhum Hamdi Abidinoğlu ve Merhum Tuncer Toçtürk, Merhum Gümüşdayı namıyla Maruf Mehmet Gümüş, İsmail Öztürk ve Mehmet Cingil tarafından resmileştirilmiş.Arap Camii ve Kur’an Kursunu Koruma derneği adını almış.

Arap Camii (14)1970 Yılında Kurulan Arapcamii ve Kur’an Kursunu Koruma derneği işi daha ciddi ele alarak zemin katı mutfak ve yemekhane, birinci katları idare ve dershaneler, ikinci katları yatakhane ve öğretmen lojmanları yapmak suretiye binayı mükemmelleştirmiştir. 1970’li yılların başından itibaren yatılı erkek Kur’an Kursu olarak faaliyetini sürdürmüştür. Kursların hizmetine ,devletçe, bir yönetici, iki öğretmen birde müstahdem kadrosu tahsis edilmiş.

Arap Camii (16)Arap Camii,İstanbul’un fethi için gelen Emevi Kumandanlarından Mesleme Bin Abdülmelik tarafından 715 tarihinde yapılmıştır. Mesleme ve ordusu İstanbul’da kalmış oldukları yedi sene içinde burada ibadet etmişlerdir. 1232 tarihinde Dominiken papazları tarafından sivri külahlı minare olarak görülen ön kulesi yapılmış ve kiliseye çevrilmiş. İstanbul’un fethinden sonra, 1475 yılında yeniden camiye dönüştürülen bu eser günümüze dek bir çok onarmalar ve eklemeler görmüştür.

Arap Camii (30)Caminin mimari planı dikdörtgen planlı olup, duvar kagir, ahşaptır. Mihrap ve minber mermerdendir. Hünkar mahfeli vardır.1807 de bir yangın geçirmişse de hemen aslına uygun tamir edilmiştir.1868-69 Sultan II. Mahmut’un kızı Adile Sultan, kocası Mehmet Ali Paşa ile birlikte avlunun altında bir sarnıçla bu gün mevcut olan sütunlu kubbeli şadırvan yapmışlardır.

Arap Camii (33)1913-1919 yıllarında Giritli Hasan Bey idaresinde girişilen tamiratta taş kaldırım, avlu tarafındaki duvar yıkılıp ileriye alınmış, yeni bir son cemaat yeri yapılmıştır.  Ahşap mimarinin hakim olduğu genişletilmiş bina ve çatı sayesin de hünkar mahfili ya da locası da ilave edilerek mescid; Salatin Camii haline getirilmiştir. Saliha sultanın yaptırdığı tamir sırasında Arap Mimarisine uygun üst pencereler ilave edilmiş, Camii‘nin avlusu  çevrilerek sokağa açılan cümle kapısı ve şadırvanları yapılmıştır.

Arap Camii (15)Ayrıca 1868 tarihindeki Camii tamiratında Adile Sultan‘da orta şadırvanı restore ederek bu günkü halini aldırmıştır. ve sarnıcı ilave etmiştir. Arap Camii 19. Yüzyılda Muhtelif tarihlerde yine yangınlar geçirmiş ama aslı bozulmadan aynı tamiratlar yapılmıştır. Caminin mihrabı kıbleye yönelik öndeki kalın kilise duvarına yerleştirilmiştir.Mihrabın solundaki küçük mihrablı oda Mesleme hazretlerinin çilehanesidir. Avludaki kabir  Hz Mesleme’nin türbesi ya da makamıdır.

Kaynaklar: 1) http://www.arapcamii.org/tarih.html

2) tr.wikipedia.org/wiki/Arap_Camii

 

Share Button